گيري…………………………………………………………………………………………………………..106
منابع……………………………………………………………………………………………………………………113
چکيده به انگليسي………………………………………………………………………………………………….118

چکيده
هدف از اين پايان نامه،بررسي ضمانت اجرا در تعهدات غير مالي در حقوق خانواده ميباشد. براساس فرضيات تحقيق، درحقوق ايران ضمانت اجراها در تعهدات غير مالي در حقوق خانواده درپاره اي موارد ناقص و گاه ضمانت اجراي مشخصي در قانون تصريح نشده است. براساس نتايج حاصل از تحقيق،درمورد تعهدات اختصاصي غير مالي زوج مقنن ايران در قوانين جزايي اصلا” ضمانت اجرايي در نظر نگرفته است. وضع قانون مدني و قانون حمايت از خانواده نيز بهتر از قوانين جزايي نيست. دررابطه با تعهداتي که زوجه در قبال زوج دارد بايد گفت که درمورد وظيفه تمکين صرفا” ضمانت اجراي مدني وجود دارد که عبارتند از سقوط نفقه و حق قسم. لذا هيچگونه ضمانت اجراي کيفري وجود ندارد. دررابطه با سکونت زن در منزل تعييني شوهر نيز هيچگونه ضمانت اجرايي وجود ندارد،اما با توجه به اينکه امتناع زوجه از سکونت در منزل تعييني شوهر بدون مانع مشروع از مصاديق نشوز است، مي توان گفت که دراين فرض نيز امتناع زوجه موجب سقوط نفقه و حق قسم مي شود. دررابطه با تعهدات مشترک زوجين تنها وظايف وفاداري و حضانت داراي ضمانت اجراي مدني و جزايي موثري هستند،اما در رابطه با وظايف حسن معاشرت و معاضدت درتشديد مباني خانواده و تربيت فرزند تنها ضمانت اجراي مدني که عبارت از طلاق و سقوط نفقه باشند، در نظر گرفته شده است و هيچ ضمانت اجراي جزايي در نظر گرفته نشده است. لازم به ذکر است مقنن ايران اکثريت موارد طلاق رابه عنوان ضمانت اجراي امتناع زوجين از تعهدات زوجيت عنوان کرده که از اين حيث نيز به قانون ايران نقص وارد است.
کليد واژه ها:خانواده ،تعهدات غير مالي،زوجيت، ضمانت اجرا

مقدمه
خانواده در طول تاريخ و در تمامي جوامع ، به عنوان اصلي‌ترين نهاد اجتماعي ، زيربناي جوامع و منشأ فرهنگ‌ها ، تمدن‌ها و تاريخ بشر شناخته شده است .
پرداختن به اين بناي مقدس و بنيادين و حمايت و هدايت آن به جايگاه واقعي و متعالي‌اش ، همواره سبب اصلاح خانواده بزرگ انساني و غفلت از آن موجب دور شدن بشر از حيات حقيقي و سقوط به ورطه هلاكت و ضلالت بوده است.
از جمله مسائل مهم در ارتباط با نهاد خانواده ، شناسايي حقوق هر يک از ، زوجين ( زن و شوهر) از يک سو و نيز ، تکاليف آن دو در قبال هم ، از سوي ديگر است .
حداقل و اولين سطح تعهد همان تکاليف و وظايفي است که در عقدنامه ازدواج آمده است. زن و مرد آن را امضا و پايبندي خودشان را به آن اعلام مي‌کنند. اما سطح بالاتر تعهد، تکاليف نانوشته‌اي است که با توجه به ميزان رشد و تکامل افراد، در زندگي مشترک بروز مي‌يابد، زن و شوهر در اين سطح وظايفي را براي خودشان فرض و واجب مي‌دانند.
در واقع هر جا سخن از (حق) به ميان مي آيد ، بايستي در کنار آن ، از ( تکليف ) نيز سخن گفت . چرا که هيچ حقي بر کسي واجب نمي شود ، مگر آنکه در مقابل آن حق ، وظيفه اي مقرر شده باشد .
حقوق خانواده نيز از اين امر مستثني نبوده و لذا زن و شوهر با برخورداري از حقوقي ويژه موظف به انجام تکاليفي در برابر يکديگر هستند ، البته به دليل ويژگيهاي خاص حاکم بر روابط خانوادگي ، مشخص نمودن چهار چوب کلي حقوق و تکاليف و ترسيم حد و مرز آن ، به سادگي ممکن نيست .
زيرا بر خلاف ساير عقود ، در عقد نکاح ( ازدواج ) دو جنبه مادي و معنوي موجود است که جنبه معنوي آن در اولويت مي باشد . به عبارت دقيق تر ، در تنظيم روابط عاطفي زن و شوهر ، اخلاق حاکم بر قواعد حقوقي است . در رابطه زناشويي ، سخن از عواطف انساني ، عشق و صميميت و وفاداري است و حقوق به تنهايي ، براي حکومت کردن بر روابط آنان ناتوان است .
در شريعت اسلام نيز در قوانين مربوط به خانواده ، در دو بخش مستقل از حقوق و وظايف از يک سو و اخلاق و فضايل ، از سوي ديگر ، به گونه اي مبسوط ومشروح سخن به ميان مي آيد .
در واقع با توجه به اهميتي که خانواده درتشکيل اجتماع دارد و سلامت و تباهي آن دراستحکام و انهدام پايه هاي اقتصادي ،اخلاقي ،مذهبي و اجتماعي جامعه اثر فراوان دارد،توجه به خانواده و انسجام آن يکي از اهداف هر جامعه سالم بايد.
الف :بيان مساله
همين که نکاح ، به طور صحيح واقع مي شود. روابط زوجيت ،آغاز مي شود.و زوجين،حقوق و تکاليفي نسبت به هم پيدا مي کنند،که حقوقدانان،به آن ، آثار نکاح ، مي گويند. آثار حقوقي نکاح،شامل دوبخش مي شود:الف-حقوق و روابط مالي زوجين.ب-حقوق و روابط غير مالي زوجين.که البته در کتب حقوقي ما، بيشتر حقوق و روابط و وظايف مالي مورد توجه و مطالعه ،قرر گرفته است.و بخش عمده مباحث حقوق خانواده، به اين دسته از روابط زوجين،اختصاص يافته است و گويي که حقوق و روابط مالي زوجين،بيشتر مورد توجه و مد نظر فقها و حقوقدانان بوده است.و اين در حالي است که،بسياري از مشکلات مسائل مربوط به خانواده،چه از نظر اجتماعي،و چه از نظر حقوقي،ريشه در روابط غير مالي زوجين دارد.
از انجا که نکاح،خود، در درجه اول، يك قرارداد غير مالي است.و روابط شخصي زوجين در تنظيم ارتباطات انان،مهم تر از روابط مالي انهاست، جا دارد که اين جنبه، از آثار نکاح، نيز بطور علمي وتخصصي، مورد مطالعه قرار گيرد.
از جمله مسائل مهمي که در بحث روابط و حقوق غير مالي زوجين،مطرح است،مي توان، به موارد زيراشاره کرد:
اهميت و توجه، حقوق غير مالي زوجين، با توجه به عنصر زمان و توجه به برهه هاي مختلف تاريخي لزوم توجه و نگاه جديد حقوقدانان و دولت به اين جنبه از روابط حقوق و روابط غير مالي زوجين ، بر چه اساس و پايه اي، شکل مي گيرد.و آيا همگي اين حقوق،براي زوجين ضمانت اجرا دارد يا خير؟
بررسي مسائلي که اخيرا در نظامهاي حقوقي کشورهاي اروپايي مانند فرانسه و انگليس،دچار تغييرات اساسي شده است.ودر کشور ما بدون تغيير باقي مانده است.و نگاه دوباره حقوقدانان ما به اين مسائل،واينکه باتوجه به تحولات اجتماعي جوامع، از جمله،جامعه خودمان،تعديل برخي از اين احکام ضروري به نظر مي رسد، نيز از مباحث مهم حقوق خانواده ،مخصوصا در بخش غير مالي آن است.در اين زمينه مي توان، به بحث رياست مرد، در خانواده اشاره نمود.که در حقوق بسياري کشورهاي غربي،منحل شد و رياست جديد خانواده به نحو مشترك صورت مي گيرد.اما در قانون ما ،نياز به تعديل و تحديد دارد.
از ديگر مسائلي که امروزه جايگاه ويژه اي،نسبت به گذشته، براي زوجين، دارد.بحث حقوق جنسي آنان است.بررسي حدو حدود تمکين خاص زوجه، و اثبات طرفيني بودن نشوز،به معناي بي اهميتي هريك از زن و شوهر،به رضايت جنسي طرف مقابل، نيز،امروزه، نياز به بحث و پژوهشي،در خور دارد.چراکه استقلال فردي و اجتماعي و اقتصادي زنان،در جامعه امروز،و رشد آگاهييهاي او نسبت به حقوق خويشتن،اورا از قالب سنتي که تنها، نقش تمکين در برابر شوهر را ايفائ ميکرد و نيازهاي او اساسا ديده و پذيرفته نمي شد،خارج کرده است.
ب :اهميت و ضرورت تحقيق
شايد در نگاه نخست، بررسي حقوق خانواده، عاري از پيچيدگي و در زمره ديگر موضوعات حقوقي به نظر آيد. اما بايد توجه داشت که نقش، اهميت و کارکردي که نهاد خانواده در نظام اجتماعي ايفاء مي‌کند، اهميت مطالعه حقوق خانواده را دو چندان مي‌سازد
در نظام اجتماعي کل،”خانواده” به عنوان يکي از نهادهاي اساسي و اصلي جامعه که کارکردها و وظايف حياتي متعددي را جهت بقاء و قوام اجتماع بر دوش مي‌کشد، شناخته شده است.
از آنجا که حقوق خانواده حقوقي مبتني بر اخلاق ، و ايثار و محبت است. وبا ديگر نهادهاي حقوقي اساسا تفاوت دارد .بحث حقوق غير مالي جايگاه و اهميت ويژه اي در مباحث مربوط به آن دارد. و بيشترين تاثير را در حفظ و دوام اين نهاد مقدس، و همچنين در ايجاد خوشبختي و ارامش زوجين دارد.
در جامعه ما ، و در بسياري از جوامع جهان سوم ، به دليل سير تاريخي مرد سالارانه اي ،که بر نظام فرهنگي خود داشته ايم.اساسا حقوق غير مالي زوجين ،در جايگاه حقيقي خود قرار نگرفته و از اين بابت نياز مبرم ، به تبيين و تحقيق در اين مباحث و موضوعات ، و تطابق قوانين، با عصر جديد و دريافتن روح اسلام ، و استخراج قوانين متناسب با زمان ، به طور حتم ، احساس مي شود. و از آنجا که امروزه با توجه به مسائلي چون، کنوانسيون رفع تبعيض، عليه زنان، و ديدگاههاي همراه با افراط و تفريط، نسبت به مسائل زنان و خانواده،شاهد اتهامات متعدد دنياي غرب، عليه شريعت اسلام،به ويژه،در مورد حقوق زن،و نقش او در خانواده و محدوديت وي توسط شوهر،مي باشيم. براي پاسخگويي به اين شبهات، و سوءتعابير،لازم است با دقت نظر هرچه بيشتر،اين مباحث را پيگيري نموده ، و ضمن پرداختن به نظرات صاحبنظران را که برخي بر اساس شرايط تاريخي زمان خودشان بوده است ، را به نقد و تحليل جدي ، بکشانيم .ازاين رو در اين پژوهش،اهداف فوق،تا آنجا که براي نگارنده مقدور و معمول بوده، مورد بررسي قرارمي گيرد.
ج:اهداف تحقيق
1-شناخت تعهدات غير مالي در حقوق خانواده
2-شناخت ضمانت هاي اجراي حاکم بر تعهدات غير مالي زوجين
3- بررسي ضمانت هاي اجراي حقوق متقابل والدين و فرزندان
د:سوالات تحقيق
1-تعهدات غير مالي مشترك و مخصوص زوجين کدامند؟
2-حقوق تا چه اندازه ميتواند براي حقوق معنوي و غير مالي زوجين،ضمانت اجرا قرار دهد؟
3- ضمانت اجراي حقوق متقابل والدين و فرزندان چيست؟
ه:فرضيات تحقيق
1-تقسيم تعهدات و تعيين حقوق،در نظام حقوقي اسلام،بر اساس استعدادوتناسب و نيازهاي جسمي و روحي آنان است.نه مانند ديگر نظامهاي حقوقي ،بر اساس تشابه،يا تساوي مطلق
2-حقوق غير مالي ،در خانواده ،بسيار با اهميت تر از حقوق مالي،در خانواده است.چرا که اساس و تشکيل خانواده ،خود مسائلي غير مالي است. وخانواده خود يك نهاد غير مالي است.
3- قانون گذار براي حقوق اخلاقي حاکم بر روابط والدين و فرزندي هيچ ضمانت اجرايي در نظر نگرفته است.
و:روش تحقيق
دراين پژوهش غالب کاربراساس روش کتابخانه اي مي باشدواکثرمنابع مورداستفاده مقالات وکتب انگليسي زبان ونيزبرخي کتب ومقالات فارسي بوده که اکثرمقالات ازاينترنت و کتابخانه هاي در دسترس جمع آوري شده است.

فصل اول : کليات

خانواده در طول تاريخ و در تمامي جوامع ، به عنوان اصلي‌ترين نهاد اجتماعي ، زيربناي جوامع و منشأ فرهنگ‌ها ، تمدن‌ها و تاريخ بشر شناخته شده است.پرداختن به اين بناي مقدس و بنيادين و حمايت و هدايت آن به جايگاه واقعي و متعالي‌اش ، همواره سبب اصلاح خانواده بزرگ انساني و غفلت از آن موجب دور شدن بشر از حيات حقيقي و سقوط به ورطه هلاكت و ضلالت بوده است.
اسلام به عنوان مكتبي انسان‌ساز بيشترين عنايت را به تكريم ، تنزيه و تعالي خانواده داشته و اين نهاد مقدس را كانون تربيت و مهد مودت و رحمت مي‌شمرد . سعادت و شقاوت جامعه انساني نيز در ديدگاه اسلامي منوط به صلاح و فساد بناي خانواده است و هدف از تشكيل خانواده را تأمين نيازهاي مادي ، عاطفي و معنوي انسان از جمله دستيابي به سكون و آرامش مي‌ باشد . دستيابي به اهداف والاي مكتب اسلام و حفظ و حراست دقيق و مستمر از آن ، نيازمند توجه جدي به خانواده و پياده ‌كردن قوانين مربوط به آن در جامعه است .بديهي است كليه برنامه‌ريزي‌ها و سياستگذاري‌ها در تمام سطوح بايستي حق مدارانه و ملهم از نگر

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید