نمایند و یا ابزار و وسایل انجام فعالیت های مختلف کار می کنند.این ابزار ممکن است ماشین تحریر،چرخ خیاطی،اره برقی و… باشد.برخی از فعالیت هایی که در این گروه می توان نام برد عبارتنند از قالیبافی ،رباغی،بافندگی و ریسندگی و…
3- رغبت های ریاضی:لذت بردن از سر و کارداشتن با رقم و وسایل حساب یا جبر که مستلزم داشتن رغبت های ریاضی است. کسانی که دارای چنین رغبتی هستند معمولا به حسابداری و امور بازرگانی علاقه دارند.
4- رغبت علمی:لذت بردن از کشف چیزهای تازه و تجربه و اکتشافات ،علامت رغبت علمی است.
5- رغبت تلفیقی:کسانی که رغبت به تلفیق دارند از ملاقات و آمیزش با افراد لذت می برند پسر و دخترانی که دوست دارند اهل مباحثه باشند،در ترتیب دادن ضیافت ها و دوره ها پیشقدم می شوند،فروشندگان پیروز و مبلغین و سیاستمداران معمولا دارای رغبت های تافیقی هستند.
6- رغبت های هنری:عبارتست از رغبت به کارهای خلاقانه.اشخاصی که از این رغبت بهره مند باشند ،دوست دارند مثلا یک نوع لباس جدیدی طراحی کنند،باغ زیبا و دل انگیزی به وجود آورند و…
1-kuder
7- رغبت ادبی:اشخاصی که دارای رغبت ادبی هستند دوست دارند با زبان سرو کار داشته باشند،ممکن است از مطالعه شعر و گفتن لذت ببرند.
8- رغبت موسیقی:کسانی که از گوش سپردن به موسیقی یا آواز و یا رقص و یا نواختن یک آلت موسیقی لذت می برند دارای رغبت موسیقیایی هستند.
9- رغبت به خدمات اجتماعی:کسانی که دارای این رغبت هستند دوست دارند کاری برای سایرین انجام دهند،آرزو دارند وضعیت آنها را برای زندگی کردن بهبود بخشند.
10- رغبت کارمندی:میل خدمت به عنوان منشی یک موسسه،کمک حسابدار،ماشین نویس یا کارمند در این افرادی که رغبت کارمندی دارند،بروز می کند.این قبیل افراد میل دارند دفاتر و کتاب هایشان را همواره مرتب نگه دارند،دفاتر کلاس را حفظ کنند،بعدا ممکن است از اشتغال به کارمندی یک موسسه یا حسابداری و غیره لذت ببرند.
فهرست رغبت ها از دیدگاه سوپر1
سوپر(1949) به چهار نوع رغبت در زمینه راهنمایی و حرفه ای اشاره می کند که عبارتند از:
الف- رغبت بیان شده:این رغبت به وسیله فرد به طور شفاهی بیان می شود.برای شناخت این نوع رغبت از فرد خواسته می شود،مشاغلی را که درست دارد نام ببرد.مشاور با شنیدن نوع مشاغلی که فرد نام می برد ،رغبت های او را می شناسد.این نوع رغبت ها خصوصا در کودکان و نوجوانان تغییر زیادی می کند و برای شناخت فرد روش مطمئن و دقیقی به حساب نمی آید. با افزایش سن به تدریج رغبت های بیان شده ثبات و واقعیت بیشتری پیدا می کنند و از درجه اعتبار بالاتری برخوردار می شوند.
1-super
ب- رغبت نمایان شده: رغبت نمایان شده رغبتی است که به صورت عمل یا مغناطیسی ظاهر می شود. در این مورد فرد اکثر وقت خود را به انجام دادن رغبت نمایان شده نظیر بازی والیبال حل مسائل ریاضی مطالعه کتاب های ادبی یا کار با دستگاه های برقی می گذراند.
ج-رغبت آزمون شده:این رغبت را می توان با بهره گیری از پرسشنامه های متعدد شناخت و راهنمایی و مشاوره از آن برای کمک به مراجع استفاده کرد.
د-رغبت فهرست شده:که می توان آن را از طریق پاسخ گویی فرد به جدولی از مشاغل یا تهیه فهرستی از مشاغل گوناگون به وسیله او مشخص کرد.در این مورد،از فرد خواسته می شود تا نام چند شغل را که دوست دارد به ترتیب اولویت روی کاغذ بنویسد(شفیع آبادی،1385).
پرسنامه های رغبت سنج عمدتا بر اساس نظریه صفات شخصیت و سایر نظریه هایی که در آن ها رابطه ویژگی های شخصیتی و علایق شغلی مورد بررسی قرار می گیرند،ساخته می شوند.این پرسشنامه ها اساسا برای انداه گیری علایق وترجیح های شغلی به کار می روند(حاجی صادقی،1386).
اگرچه کوتاه ترین و سریع ترین راه برای تشخیص رغبت های افراد در زمینه های مختلف اینست که نظر او را درباره ی مسائل جویا شویم،اما محققان از جمله گریون2(1961)،آناستازی3)1962) و کرنباخ4 (1960) دریافته اند که برای تشخیص و تشخیص رغبت ها و علایق باید از برداشت های غیرمستقیم استفاده کرد که این امر نخستین بار توسط کارنگی (1920) در یک سمینار درسی در انستیتو تکنولوژی مطرح شد(نقل از هاشمی،1375). در پرسشنامه های رغبت که توسط گروه کارنگی تهیه گردید.از
2-Graven
3-Anastasia 4-Cronbach 5-karengi
لحاظ روش کار دو نکته دیده می شد:نخست این که ماده های پرسشنامه مربوط به علاقه یا عدم علاقه آزمودنی با انواع وسیعی از
فعالیت ها :اشیا یا اشخاصی بود که وی در زندگی روزمره خود با آنها روبرو شده بود.دوم آن که برای پاسخ آزمودنی ها در ارتباط با مشاغل مختلف کلید تجربی تهیه شده بود(هاشمی ،1375).
به طور کلی مختلف علایق را می توان به دو روش زیر اندازه گیری کرد:
1-علایق بیان شده:
در این روش از آزمودنی پرسیده می شود چه مشاغلی را دوست دارد یا چه مشاغلی یا فعالیت هایی را دوست ندارد.در این روش،لزوما به پرسشنامه نیازی نیست،از راه مصاحبه نیز می توان این کار را انجام داد(شفیع آبادی،1384).
در واقع این همان روشی است که تحت عنوان روش ی است که تحت عنوان روش مستقیم استفاده می شود(حاجی صادقی،1386).در این روش با استفاده از مصاحبه و با طرح پرسش های مستقیم نظر خود فرد را در زمینه ی انواع مشاغل از رشته های درسی و فعالیت های تفریحی جویا می شوند.اطلاعات بدست آمده از این روش (به خصوص در مورد نوجوانان)در اغلب موارد ناپایا و سطحی و غیر واقع بینانه است(کرمی،1382).
2- علایق آزمون شده:در این روش به جای استفاده از مصاحبه یا طرح پرسش های مستقیم،از پرسشنامه های استاندارد شد،بر اساس نظریه های شناخته شده علمی در مورد علایق،استفاده می شود.در این پرسشنامه ممکن است از آزمودنی خواسته شود که نسبت به فهرست مشاغل یا فعالیت ها،با یکی از پاسخ های«دوست دارم»،«دوست ندارم» و«برایم بی تفاوت است» واکنش نشان دهد.همچنین ممکن است از آزمودنی خواسته شود از بین فهرست های معینی از مشاغل یا فعالیت ها،آن هایی را که بیشتر ترجیح می دهد،مشخص کند(شفیع آبادی،1384).به نظر می رسد به خاطر وجود محدودیت های روش مستیقم که عبارتند از:
1- عده ای در مورد مشاغل و دروس مختلف اطلاعات کافی و لازم ندارد.
2-آزمودنی ممکن است پاسخی را انتخاب کند که بیشتر مورد پذیرش جامعه باشد.
3- گاهی رغبت های دانش آموزان ومراجعان بر اثر تقاضاهای والدین و اطرافیان شکل غیر واقعی به خود می گیرد و فرم دیگری ظاهری می شود.چنین رغبتی که با توجه به اراده و خواست دیگران به طور غیر واقعی در فرد ظاهر می شود فاقد هرگونه ارزش علمی است(شفیع آبادی،1384)،در بسیاری از موارد برای شناسایی رغبت ها از روش غیرمستقم استفاده می شود.در این روش از پرسشنامه های استاندارد شده ای استفاده می شود که بر اساس نظریه های علمی معتبر موجود در زمینه علایق ساخته می شود(کرمی،1382).
البته لازم به ذکر می باشد که رغبت ها و توانایی ها امور جدای از هم نیستند.ما معمولا به اموری علاقه نشان می دهیم که توانایی بیشتری برای انجام آنها داریم.شناخت رغبت ها و گرایش ها در سرنوشت افراد تاثیر بسزایی دارد.رغبت داشتن به انجام یک فعالیت در فرد نوعی احساس رضایت ایجاد می کند و او را از پرداختن به امور دیگر منصرف می سازد.بدون رغبت کار بی روح و یکنواخت می شود،تنفر از کار و تحصیل فرد را بیماری می کند،برعکس علاقه در فرد باعث نشاط و شادی است و کار را در نظر فرد ارزنده جلو می دهد و به پرورش توانایی های او کمک می کند(رئوفی و ثنایی،1374).
مروری بر سابقه تاریخی رغبت سنج ها
در روان شناسی شغلی ادبیات گسترده ایی ارزیابی رغبت های شغلی را در بر گرفته است.این مطالعات،عموما روایی و پایایی و تعبیرمقایس های روان سنجی را مورد ارزیابی قرار می دهند که عملا رغبت های شغلی را تعریف می کنند.روش تجربی برای تعریف رغبت ها که گاهی به آن «تجربه گردگیری»می گویند موفق به ایجاد تعداد کثیری پرسشنامه شده است که مشاوران شغلی برای ارزیابی رجحان های شغلی مراجعینی که طالب مشاوره شغلی هستند از آنها استفاده می کنند.به فرض وجود تحقیقات تجری گسترده درباره رغبت های شغلی و استفاده مورد تایید از پرسشنامه ها،حیرت انگیز است که روان شناسان حیطه شغلی فقط گاهگاهی به تعاریف و نظریه های مربوط به رغبت های شغلی رو کرده اند(ساویکاس،1999).
مطالعه علایق به صورت گسترده از مدت ها قبل به وسیله ی ملاحضات عملگرایانه انجام شده است(کاپلان1،2005؛به نقل از حاجی صادقی،1386).کوشش و زحمات شبانه روزی و پژوهش های مدام دانشمندانی مانن فخنر2(1877-1801)،ویلهلم وونت3(1832-1920)جیمز مک کین کتل4(1860-1944) و گالتون5(1822-1911) بود که زمینه ای برای وجود ابرازهای قوی برای سنجش می باشد که امروزه مورد استفاده طیف وسیعی از مخاطبان از روانپزشک تا مشاوران مدارس است(هوگان،2003).
ثراندیک (1912) به عنوان اولین کسی به شمار می رود که مطالعه علایق شغلی را در امریکا آغاز کرد(گاسر،2005).سپس در دهه 1920 سنجش علایق با یک انفجار و جهش رو به رو شد(بتس وورث و فئواد ،1997).استرانگ 6نیز اولین کسی بود که پرسشنامه علایق شغلی را در سال 1927منتشر کرد کهSVIB7نامیده شد(دونای،1997؛اسکلارد،2007؛کار8،2008).
مقارن سال 1927تحقات جدیدی برای سنجش رغبت آغاز رغبت سنج استرانگ تهیه شد.در همین سال فرد از دانشگاه ییل1 با بهره گیری از دیدگاه های پیشینان درصد برآمد ماشینی بسازد که بتواند بدان وسیله موفقیت شغلی افراد را آینده پیش بینی کنند(شفیع آبادی،1384(.

1-Kaplan 2- Fekhner 3- Voont
4-Cattel 5- F.Galton 6- Strong
7- Strong vocational interest Blank 8- Carr
سیر تحول آزمون های رغبت که با کار گروهی کارنگی2شروع شد و تاکنون ادامه داشته است،پس از آنکه اولین پرسشنامه رغبت در سال 1921 معرفی شد کتاب سالیانه اندازه گیری روانی در سال 1929 برای اولین بار منتشر شده بود و 15 نوع رغبت مختلف شناسایی گردید.رغبت شغلی استرانگ در سال 1927 منتشر شد و کودر در طی یک بررسی در سال 1939 برتری آن را نشان داد و امروزه بیش از 80 نوع رغبت سنج مورد استفاده قرار می گیرد(هاشمی،1375).
اولین کسی که فهرستی تهیه کرد تا شخصیت را از طریق علایق و فعالیت ها ارزیابی کند و نشان دهد چگونه پاسخ های به ظاهر بی طرفانه(در مورد حرفه و علایق و فعالیت ها می توانند به ابعاد مختلف شخصیت تقسیم کردند،شخصی به نام فورر3 (1984)بود (هالند،ترجمه حسینیان و یزدی،1376).
اگرچه کاربرد روش هایی به منظور سنجش رغبت تحولاتی داشته است اما آن چه که با بررسی پرسشنامه نتیجه گرفته می شود اینست که:روش های سه گانه زیر در اغلب پرسشنامه های علایق به کار می رود(کرونباخ،1970):
الف- نمونه گیری از محتوای طبقه بندی های مشاغل علمی و…وگنجانیدن آنها در پرسشنامه علایق،در راس پرسشنامه فرد باید از ارجحیت شغلی خویش را به طریقی اظهار کند.
ب- پیدا کردن دسته ای از علایق که خود به پیشرفت روش(الف) کمک می کند.زیرا فنون آماری برای کاهش تداخل مشاغل و افزایش همگنی طبقات شغلی استفاده می شود.
ج- کلیدیابی تجربی:بدین ترتیب که پاسخ هایی برای پرسش هایی یافته می شوند که مظهر و نشانه ی فرد موفق در مشاغل خاص هستند،به پاسخ ها در بقیه ی کلید برای نمره دادن به همه پرسشنامه علایق وزن داده می شود(1379).
1-yale
2-karengi 3-Fore

انواع پرسشنامه های رغبت سنج:
با توجه به اینکه در حال حاضر تعداد بیشماری از رغبت سنج ها

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید